کتاب کلیات چهار مقاله فروشگاه اینترنتی آی کتاب :  iketab کتاب مقالات،نقد،زندگینامه انتشارات اشراقی

کلیات چهار مقاله

نویسنده: احمد نظامی عروضی سمرقندی - محمد قزوینی
ناشر: اشراقی
زبان کتاب: فارسی
تعداد صفحه: 377
اندازه کتاب: وزیری گالینگور - سال انتشار: 1345 - دوره چاپ:  1

کمیاب - کیفیت : در حد نو


مروری بر کتاب

نام اصلی این کتاب، مجمع النوادر است و از آنجا که در آن از چهار فن و دانش سخن گفته شده، بیشتر به چهار مقاله آوازه یافته و آن چهار فن: دبیری، شاعری، طب و نجوم است.

گویا مؤلف از آن رو برگ‌های کتاب خود را به این چهار هنر و چهار دستۀ هنری بازپرداخته که باور داشته که سامان هر پادشاهی و استواری هر فرمانروایی بازبسته به این چهار گروه است و هیچ حکمرانی را از آنان گزیر و گریزی نیست: دبیر در شادی و اندوه، پیروزی و شکست، آشتی و جنگ و ... فرمان‌های شاه را روی کاغذ می‌آورد یا مثلاً به سینۀ تاریخ می‌سپرد.

شاعر بلندگوی تبلیغاتی در بیرون و مایۀ انبساط خاطر در اندرون تلقی می‌شد. طبیب کمر بربسته بود تا بگوید ملک عادل عالم مؤید مظفر .... چه وقت بخورد و چه بخورد و چه نخورد و ... و سرانجام بر منجم بود که رصد کند و در طالع بنگرد و ساعتی خوش اختیار کند تا افتخار الملوک و السلاطین حجامت کند یا به شکار رود یا به شراب نشیند یا با لشکری گران بر سر مردمی بی‌پشت و پناه آوار شود.

به هر روی نظامی عروضی در هر مقاله از این چهار مقالۀ خویش به آیین‌ها و بایستگی‌های این چهار هنر پرداخته و در هر مقاله حکایاتی ملایم آورده است.

انشای این کتاب بسیار استوار و پخته و جزیل و خالی از اطناب و پرگویی است و اگرچه نویسنده در مقدمۀ هر یک از چهار مقاله، برای نشان‌دادن توانایی و مهارت خود در نویسندگی، اندکی مصنوع و متکلمانه می‌نویسد؛ اما این تصنع و تکلف در دیگر جاهای کتاب نیست.

عبارات چهارمقاله حتی‌الامکان ساده، موجز و دور از استعمال مترادفات لفظی و سجع‌های نازیباست و گاه واژه‌هایی در معنی خاص به کار رفته که بدان معنی در ادب پارسی چندان رواج ندارد؛ مثل استعمال "همیدون" به معنی همان دم، فروشدن به معنی پوشیده‌ماندن و .....

می‌توان گفت نیمی از شهرت این کتاب ـ چه در ایران و چه در خارج از ایران ـ مرهون تصحیح دقیق و علمی ـ انتقادی و توضیحات درخور علامۀ قزوینی است که مایۀ سپیدبختی این کتاب شد؛ آنگونه که پس از سال 1327 قمری ـ سال چاپ نخست کتاب ـ به چند زبان ترجمه شد.

چهار مقاله بارها به چاپ رسیده است، از جمله چاپ سنگى آن در 1305، در تهران و در 1321، در بمبئى. چهار مقاله در 1327/1909، با تصحیح انتقادى و مقدمه و تعلیقات مفصل علامه محمد قزوینى در چاپخانه بریل لیدن هلند به چاپ رسید و همان نسخه در برلین (1345) و تهران (بدون تاریخ) تجدید چاپ شد. چاپ معتبر دیگر چهار مقاله، تصحیح مجدد نسخه قزوینى، با شرح لغات و عبارات و توضیح نکات ادبى، به اهتمام محمد معین در 1336ش، در تهران است


فهرست

دیباچه
مقالت اول در ماهیت دبیری و کیفیت دبیر کامل با ده حکایت
مقالت دوم در ماهیت علم شعر و صلاحیت شاعر با ده حکایت
مقالت سوم در علم نجوم و غزارت منجم در آن علم با ده حکایت
مقالت چهارم در علم طب و هدایت طبیب با دوازده حکایت
توضیح و گزارش دیباچه
توضیح و گزارش مقالت اول
توضیح و گزارش مقالت دوم
توضیح و گزارش مقالت سوم و توضیح و گزارش مقالت چهارم.

نوشتن نظر

لطفا برای ثبت نظر وارد حساب خود شده یا ثبت نام نمایید.

کلیات چهار مقاله

  • ناشر: اشراقی
  • کد کتاب: 93490 - 87/7
  • موجودی: در انبار
  • 700,000ریال

برچسب ها: احمد نظامی عروضی سمرقندی, محمد قزوینی, ادبیات قدیم فارسی, نقد ادبی, کتاب های نایاب, کتاب کلیات چهار مقاله