کتاب سردشت در آئینه اسناد تاریخی فروشگاه اینترنتی آی کتاب :  iketab کتاب تاریخ و جغرافیای ایران انتشارات مولف

سردشت در آئینه اسناد تاریخی

نویسنده: فریدون حکیم زاده
ناشر: ملف
زبان کتاب: فارسی
تعداد صفحه: 524
اندازه کتاب: وزیری - سال انتشار: 1383 - دوره چاپ: 1

کمیاب - کیفیت : درحد نو

 

مروری بر کتاب

مصور - اسناد

همین نام کتاب می‌تواند مرا از ادعای نوشتن و پرداختن به کل تاریخ یک منطقه مبرا کند. چرا که چنین ادعایی بسیار مغرورانه و بدور از تعهد قلمی است که قصد دارم سالیان دراز آنرا حفظ کنم. چون تاریخ منطقه سردشت در هیچ کتابی بصورت انبوه نوشته نشده و در اکثر موارد جسته و گریخته به آن اشاره شده است مجبور بودم دربعضی موارد عین نوشتة کتابی را نقل کنم. و این بمنظور زیر پا گذاشتن زحمات نویسنده و محقق آن کتاب نبوده است ـ تا جائیکه ممکن بوده به منبع آن اشاره کرده ام ـ بلکه صرفاً جمع آوری مطالب مربوط به منطقه در یکجا بوده است و بس.

در اواسط کار دو بار اینجانب در اطلاعیه‌ای از همشهریان خودم تقاضای همکاری نمودم همچنین در انجمن ادبی سردشت نیز چندین بار این مسئله عنوان شد. بهرحال در این راه بسیار بودند که اگر می‌خواستند می‌توانستند بر حجم و محتوای این کتاب مطالب ناگفته‌ای اضافه کنند، که نکردند. تاریخ ننوشته و نگفتة این خطه ازایران را باید در ادبیات شفاهی و سینه به سینه مردم جُست. و این رسیدگی و ایجادذهنیت در اقشار گوناگون نیاز به تلاشها و دونده‌گی های زیادی دارد. که این کار یکی ازاین تلاشهاست، چه بسا اکنون دست نوشته‌ها و مدارک بسیار مهمی از این منطقه در خانه‌ها موجودند که در معرض خطر نابودی و سوءاستفاده‌های مالی عده‌ای که فقط و فقط در اندیشه ثروت اندوزی هستند می‌باشند. اما این اندک سخن نیزمی تواند مقدمة نوشتن ناگفته‌های دیگری در این راستا باشد.

نویسندة محترم جناب آقای سید محمد صمدی در مقدمه کتاب تاریخ مهاباد می‌نویسد: «اگر کسی منطقة محدودی (مثلاً شهری) را انتخاب کند و بخواهد در باره آن بنویسد، بی شک دستش برای کار بازتر و نتیجه کارش قابل قبول تر خواهد بودو... این دید نویسنده مذکور نشان از درایت و فهم ایشان دارد که مطمئن هستم اگر این کتاب توفیق انتشار بیابد دیگران نیز اقدام به تحقیقات بیشتری در مورد تاریخ سردشت خواهند کرد. و امید اینکه روز به روز این امر مهم و خطیر تقویت گردد.

اما در این راه نیز دلسوزانی بودند که جا دارد از آنان نام برده شود. عزیزانی چون آقای فایق توحیدی،، آقای حاج محمد کریمیان، آقای محمد مولائی، آقای سید محمد صمدی، آقای احمد شریفی، مرحوم حاج ابراهیم حسن پور. و در مدت تنظیم اسناد و همچنین گردآوری و شناسایی عکسها عزیزانی بودند که بسیار با من همکاری کردند عزیزانی چون آقای عبدالله حکیم‌زاده و آقای ناصر کریمی، آقای عزیز امینی (وهاب)، آقای امیر فتاحی. همچنین با تشکر فراوان از جناب آقای رحمت فروغی و شاگردانش که تحقیق انجام شده در مورد شورش ق کدخدا عمرِ قلعه‌رش را در اختیار اینجانب قرار دادند....

سردشت یکی از شهرهای کردنشین استان آذربایجان غربی می باشد. سردشت که در جنوب غربی شهرستان مهاباد با فاصله (120 کیلومتر) و با عراق(96 کیلومتر) مرز دارد. فاصله اش با عراق (30 کیلومتر) می باشد. از طرف شمال با پیرانشهر (90 کیلومتر) و از طرف جنوب با شهرستان بانه (60 کیلومتر) راه زمینی دارد. ارتفاع شهرستان سردشت از سطح دریا 1500 متر است. این شهر با وسعتی حدود 1411 کیلومتر مربع بین 36 درجه و 10 دقیقه عرض شمالی و 45 درجه و 28 دقیقه طول شرقی از نصف النهار گرینویچ قرار دارد.

 شهر سردشت دارای دو بخش مرکزی و وزینه است. که بخش مرکزی شامل دهستان آلان ( به مرکزیت اسلام آباد- بیژوه سابق) و دهستان باسک کولسه به مرکزیت (بریسوی) و دهستان گورک سردشت(به مرکزیت ربط) و دهستان بریاجی (به مرکزیت بیوران سفلی) می باشد. بخش وزینه شامل دهستان گورک نعلین (به مرکزیت میرآباد) و دهستان ملکاری (به مرکزیت نلاس) می باشد.

منطقه سردشت کوهستانی، ناهموار پوشیده از جنگل با وسعت 1660 کیلومتر مربع می باشد. از کوههای مرتفع و زیبای منطقه سردشت می توان از بلفت (پشت روستای بیوران) هوینه مال (جنوب روستای قلعه رهش) زه ردکه (در منطقه آلان) سه ری گوم (پشت روستای میرآباد) ، ترخان، ابراهیم جلال، کوه نستان، لندی شیخان، داشان قلعه، کاسه بردین، حاجی ابراهیم و برده سپیان نام برد. کوه گرده سور در غرب شهر واقع شده که هم اکنون دامنه های آن توسعه پیدا کرده و مشرف بر شهر می باشد. آب شهرستان سردشت از چشمه خود جوش به نام «سه رچاوه»  و یک شعبه از آب روستای «کانیه ره ش» به آب آشامیدنی شهر تامين مي شود.

فهرست

1 ـ حمله انوشیروان ساسانی به کردستان و منطقه رودخانة «کۆیه» و اشغال سردشت تا در آن با خسرو پرویز بجنگد. (591 میلادی)
2 ـ حمله فتحعلیشاه قاجار به احمد پاشا برادر عبدالرحمن پاشای بابان در منطقه سردشت (1185 خ ـ 196 سال قبل)
3 ـ حملة نوروزخان قاجار به احمد پاشای بابان در سردشت (1185 خ ـ 196 سال قبل)
4 ـ سفر تاریخی ریچ به منطقه کردنشین از جمله سردشت (1199 خ ـ 182 سال قبل)
5 ـ حمله شاه مرادبیگ مشهور به میر رواندوز (میره کوێره) به سردشت (1205 خ ـ176 سال قبل)
6 ـ سفر «جیمز بیلی فریزر» در یک مأموریت سیاسی به ایران و دیدار از منطقه سردشت و مهاباد (1213 خ ـ 168 سال قبل)
7 ـ نامة اهالی سردشت مبنی بر اینکه سردشت جزو خاک عثمانی نمی باشد(1227 خ ـ 154 سال قبل)
8 ـ ساختن پل ارتباطی بین سردشت ـ مهاباد ـ بانه توسط عزیز خان مکری سردارکل (1238 خ ـ 143 سال قبل)
9 ـ ائتلاف عشایر پشدر و سردشتی و منگور با محمودپاشای بابان علیه سلیمان پاشا (1243 خ ـ 138 سال قبل)
10 ـ حکومت توسط عزیزخان مکری سردار کل بر منطقة ساوجبلاغ و سردشت (1245 خ ـ 136 سال قبل)
11 ـ تصرف و به آتش کشیدن سردشت توسط حمزه آقای منگور (1246 خ ـ 135سال قبل)
12 ـ مکاتبات مأمورین محلی با امیر نظام گروسی و انعکاس به پایتخت در موردوضعیت مالیات سردشت، حاکمان سردشت، حمزه آقای منگور (1257 خ ـ 124سال قبل)
13 ـ سفر تاریخی هیئت فرانسوی به رهبری ژاک دومرگان به منطقه کردستان سردشت (1269 خ ـ 112 سال قبل)
14 ـ تجاوز نیروهای عثمانی به سرحدات سردشت ـ روستای بیطوش (1283 خ ـ98 سال قبل)
15 ـ ریاست ژنرال و ستد (سوئدی) بمدت 11 سال بر تشکیلات نظامی منطقه ازجمله سردشت (1292 ـ 1303 خ ـ 89 سال قبل)
16 ـ اشغال سردشت توسط روسها و به آتش کشیدن سردشت (بار اول) ـ جنگ اول عثمانی (1293 خ ـ 88 سال قبل)
17 ـ درگیری نیروهای روسی و عساکر عثمانی در قصبة سردشت (1294 خ ـ 87سال قبل)
18 ـ غائله پشدریها و جنگ سردشت (بار اول) (1295 خ ـ 86 سال قبل)
19 ـ استقرار پادگان و ورود اولین گروه از سربازان دولتی به منطقه سردشت و تعیین فرمانده نظامی بنام سرهنگ پزشکیان (1295 خ ـ 85 سال قبل)
20 ـ سال قحطی و گرانی در سردشت (1296 خ ـ 85 سال قبل)
21 ـ اولین سربازگیری در سردشت توسط سرهنگ پزشکیان (1300 خ ـ 81 سال قبل)
22 ـ سردشت در تصرف عشیرة «میراودلی»های کردستان عراق (1301 خ ـ 80سال قبل)
23 ـ حملة قرنی آقای مامش در سال 1303 شمسی به محمد رشیدخان درسردشت و زخمی شدن قرنی آقای مامش (78 سال قبل)
24 ـ غائله پشدریها و جنگ در سردشت (بار دوم) (5-1304 خ ـ 77 سال قبل)
25 ـ بهار سال 1268 خورشیدی رؤسای منطقه سردشت اعلام کردند که ما خود رارعیت سلطان عثمانی می‌دانیم زیرا وی نیز چون ما سنی است. در پاییز همان سال قبل بایزآقا و باپیرآقای منگور با سلطان عثمانی دیدار کردند. (1268 خ ـ 75 سال قبل)
26 ـ تصرف قصبة سردشت توسط نیروهای ملا خلیل گور عمر (گۆره‌مه‌ری میراوی) (1307 خ ـ 74 سال قبل)
27 ـ اقدام به شوسه نمودن راه ارتباطی بین سردشت و مهاباد (1309 خ ـ 72 سال قبل)
28 ـ شورش عشیره‌ای «ئه مه ر حه مه سور ـ ئه مه ر پاشا» در روستای قلعه رش منطقه سردشت (18-1317 خ ـ 64 سال قبل)
29 ـ موضوع اختلاف شدید فرماندار نظامی سردشت (سرهنگ پزشکیان) با رئیس دارائی سردشت (1319 خ ـ 62 سال قبل)
30 ـ تصرف سردشت توسط روسها (بار دوم ـ جنگ دوم جهانی) 1320 خ ـ 61سال قبل)
31 ـ یورش محمد رشیدخان بانه‌ای به سردشت (مهر 1320 خ ـ 60 سال قبل)
32 ـ تعیین شهردار برای سردشت توسط پشدریها (شیخ لطیف حفیدزاده) (1322خ ـ 59 سال قبل)
33 ـ استقرار پادگان و بازگشت بعد از جریانات جنگ دوم جهانی و شهریور 1320(بار دوم) ـ (1322 خ ـ 59 سال قبل)
34 ـ اعطاء مقام قضاوت سردشت به علی قاضی (1322 خ ـ 59 سال قبل)
35 ـ سال مسلح شدن تعدادی از اهالی سردشت و ملاقات تعدادی از اهالی سردشت با قاضی محمد در مهاباد (1324 خ ـ 57 سال قبل)
36 ـ سردشت تحت فرماندهی «زیروبگ هرکی» در جریان حکومت 11 ماهه کردستان به رهبری قاضی محمد (1324 خ ـ 57 سال قبل)
37 ـ درگیری نیروهای دولتی با کردها در جریان تشکیل حکومت 11 ماهه کردستان به رهبری قاضی محمد (1325 خ ـ 56 سال قبل)
38 ـ مهاجرت یهودیان سردشت (بهار 1328 خ ـ 53 سال قبل)
39 ـ ترور سرهنگ وفا و یارانش در منطقه سردشت (1330 خ ـ 51 سال قبل)
40 ـ اولین سفر هیئت دولتی به سردشت (1336 خ ـ 45 سال قبل)
41 ـ دادن طرح تسطیح جادة مهاباد به سردشت (1338 خ ـ 43 سال قبل)
42 ـ دادن طرح ایجاد دبستان در روستاهای مرزی سردشت (1338 خ ـ 43 سال قبل)
43 ـ دادن طرح ایجاد جادة سردشت به روستای آلواطان (1338 خ ـ 43 سال قبل)
44 ـ دادن طرح تأسیس بیمارستان 15 تختخوابی در سردشت (1338 خ ـ 43 سال قبل)
45 ـ دادن طرح ایجاد کارخانة برق سردشت (1338 خ ـ 43 سال قبل)
46 ـ تبدیل سردشت به شهرستان با جمعیت حدود 5000 هزار نفر جمعیت (1342 خ ـ 39 سال قبل)
47 ـ به شهادت رساندن ملا احمد شلماشی (ملا آواره) توسط رژیم طاغوتی پهلوی (1347 ش ـ 33 سال قبل)
48 ـ بارش برف سنگین در شهر سردشت، معروف به سال «به‌فره زۆره‌که» (1350خ ـ 31 سال قبل)
49 ـ بمباران شیمیایی شهر سردشت توسط نیروهای عراقی و شهادت 109 تن ازاهالی سردشت (7 تیر 1366 شمسی ـ 15 سال قبل)

نوشتن نظر

لطفا برای ثبت نظر وارد حساب خود شده یا ثبت نام نمایید.

سردشت در آئینه اسناد تاریخی

  • ناشر: مولف
  • کد کتاب: 96685 - 49/4
  • موجودی: موجود نمی باشد
  • 0ریال

برچسب ها: فریدون حکیم زاده, جغرافیای ایران, کردستان, جغرافیای تاریخی ایران, جغرافیای تاریخی کردستان, سردشت, آثار باستانی ایران, تاریخ ایران باستان, تاریه تمدن ایران, کتاب سردشت در آئینه اسناد تاریخی