حوزه نجف و فلسفه تجدد در ایران

حوزه نجف و فلسفه تجدد در ایران

نویسنده: موسی نجفی
ناشر: مطالعات تاریخ معاصر ایران - پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی
زبان کتاب: فارسی
تعداد صفحه: 830
اندازه کتاب: وزیری سلفون - سال انتشار: 1387 - دوره چاپ: 2

 

مروری بر کتاب

از آن‌جایی ‌که آغاز تاسیس حوزه علمی نجف به مهاجرت شیخ طوسی به این شهر باز می‌گردد و این شهر دوره‌‌های تاریخی متفاوتی را طی کرده، منابع متعدد و کتابخانه‌های بسیاری در نجف وجود داشته است. هچنین مقارن با دوران مشروطیت، حوزه درس آخوند خراسانی در نجف رونق و نشاط علمی بسیاری را پدید آورده بود، هرچند که نجف رونق سیاسی فراوانی نیز یافت که البته این امر به عوامل زمینه‌ساز ذهنیت سیاسی در عراق و به‌ویژه در نجف بازمی‌گشت.

اما حضور اقوام و طوایف گوناگون، علما و روحانیون آزادی‌خواه و نواندیش به این امر دامن می‌زد، به‌طوری‌که مقارن با ایام مشروطیت، ایرانیان آزادی‌خواهی در عراق بودند که گرایش به اندیشه‌های دینی داشتند و به فعالیت‌هایی چون روزنامه‌نگاری می‌پرداختند و از خلال اسناد تاریخی، دشمنی انگلستان با این آزادی‌خواهان متدین آشکار می‌شود.

از خلال مکتوبات و جراید سیاسی نجف و با پژوهش در آن‌ها اصول فلسفه سیاسی حوزه نجف به‌دست می‌آید که در این مکتوبات از علل انحطاط جوامع و دولت‌ها، جنگ‌های صلیبی، مواجهه تمدن اسلامی با غرب و اصول حیات اجتماعی سخن به‌میان آمده است. همچنین وقتی مکتوبات، مطبوعات و متون تاریخی ـ سیاسی نجف را در عصر مشروطیت بررسی می‌کنیم، به جنبه‌های بسیار جالب و تازه‌ای از دیدگاه‌های مبتنی بر گونه‌ای اندیشه دینی، عقلانیت و فلسفه تاریخ برمی‌خوریم. این جنبه‌ها بیشتر رویکرد انتقادی دارد و بر آن است تا با استمداد از عناصر اندیشه دینی به بررسی و مطالعه وضع موجود عصر و نظام‌ها و فعالیت‌های سیاسی، اجتماعی مطلوب و لازم بپردازد. 

نگاشته‌های سیاسی حوزه نجف از موانع تحقق این اندیشه دینی نیز سخنان بسیار گفته‌اند و آن را از جهات گوناگون بررسی کرده‌اند. در این عرصه، بحث اصطلاحات در ضوابط اجتماعی، نظام‌های آموزشی و نظام حکومتی و اداری ایران نیز مورد توجه قرار گرفته است و از خلال مطالعه مکتوبات سیاسی نجف، اصول فلسفه سیاسی آن حوزه در مورد تجدد، اصلاح‌طلبی، غرب‌شناسی، استعمارشناسی، نهضت‌شناسی و مسایل گوناگون اندیشه سیاسی به‌دست می‌آید.

نویسنده در تحقیق حاضر بر آن است با استناد به رسائل و مطبوعات سیاسی منتشر شده در نجف در یک مقطع تاریخی ـ از مشروطیت دوم تا رحلت آیت‌الله آخوند خراسانی ـ تصویری از فضای حاکم و نگاه حوزه ایرانی نجف نسبت به مسائل سیاسی و اجتماعی فراهم آورد و در پی آن مواضع علمای نجف را در قبال مفاهیم و پدیده‌هایی چون تجدد، غرب، استبداد، استعمار و ناخشنودی آنان از روند حوادث در ایران پس از استقرار مشروطیت بررسی و تبیین نماید . در این کتاب همچنین متن سه نشریه فارسی حوزه دینی ـ سیاسی نجف به چاپ رسیده است .

کتاب در دو بخش جداگانه فراهم آمده است" :دفتر یکم "طی سه فصل به بررسی مواضع و دیدگاه‌های علمای نجف در قبال مشروطیت اختصاص دارد . در فصل اول سابقه و وضعیت و شرایط خاص "نجف "از جنبه‌های دینی و تقدس، تاریخی، علمی و سیاسی بررسی می‌شود .فصل دوم با دو مبحث "نقد مشهورات در نهضت مشروطیت ایران "و "بررسی اهمیت مطبوعات در رسائل سیاسی آزادیخواهان ضد غرب عتبات عالیات "تدوین شده است .

در فصل سوم، "اصول فلسفه سیاسی نجف "ذیل این مباحث بررسی و تبیین می‌گردد" :فلسفه سیاسی و اندیشه اجتماعی در غرب و تاثیر آن در ایران"، "عقلانیت و فلسفه تاریخ در قوانین حیات اجتماعی و سیاسی"، "ماهیت تفکر غرب و نقد اقتباس آن در فلسفه تجدد ایران"، "غرب‌شناسی ایرانیان با نگرش به غرب و غربیان (تقلید، اقتباس، نقد)"، "انتقاد نجف از روند سیاسی و اجتماعی ایران در دوره مشروطیت دوم ایران"، "ضرورت حکومت و حاکمیت اندیشه دینی و ارتباط سایر مفاهیم با آن"، "اندیشه دیانت و ملیت و وحدت اسلامی .

بخش دوم ؛که بیشترین حجم کتاب را به خود اختصاص داده، شامل متن کامل سه مجله و رساله سیاسی در حوزه نجف است .این متون عبارت‌اند از" :الغری"، "دره‌النجف "و "نجف ."کتاب با نمایه اسامی اشخاص و تصاویری از رساله‌ها و علمای مشهور نجف به پایان می‌رسد .

نوشتن نظر

لطفا برای ثبت نظر وارد حساب خود شده یا ثبت نام نمایید.

حوزه نجف و فلسفه تجدد در ایران

  • 0ریال

برچسب ها: موسی نجفی, تاریخ اجتماعی ایران, تجدد در ایران, مدرنیته در ایران, مشروطه, تاریخ مشروطیت, فقه شیعه, تاریخ شیعه, حوزه علمیه, روحانیت شیعه, کتاب حوزه نجف و فلسفه تجدد در ایران