كاربران محترم و فرهيخته آی كتاب با توجه به عدم برگزاری نمايشگاه بين المللي كتاب به دليل شيوع بيماری كوويد 19 و استقبال شما عزیزان كد 139902 با تخفيف شش درصد ( اضافي بر تخفيفات اعمال شده در سايت ) تا پايان تیرماه تقدیم می گردد. لطفا جهت استفاده ، کد فوق را در بخش مربوطه وارد و سپس کلید اعمال کوپن را کلیک نمایید .
دانش جغرافیایی مسلمان

دانش جغرافیایی مسلمان

نویسنده: مقبول احمد,فرانتس تشنر
مترجم : عبدالحسین آذرنگ,محمدحسن گنجی 
ناشر: کتاب مرجع
زبان کتاب: فارسی
تعداد صفحه: 98
اندازه کتاب: رقعی - سال انتشار: 1387 - دوره چاپ: 1

 

مروری بر کتاب

تاریخچه آراء، مکاتب، آثار و نقشه های جغرافیایی در تمدن اسلامی

در کتاب حاضر، دو مقالة بلند دربارة دانش جغرافیایی مسلمانان، از قرون اولیة اسلامی درج شده است. نگارندة مقالة نخست، فرانتس تشنر، اسلام‌شناس و خاورشناس آلمانی، به تحول دانش جغرافیا در حوزة فرهنگ و تمدن اسلامی می‌پردازد و جغرافیدانان بزرگ اسلامی و آراء و اندیشه‌هایشان را معرفی کرده و از مکتب‌های معروف جغرافیایی و متون اصلی، پایه‌ و ماندگار یاد می‌کند.

در مقالة دوم، با عنوان «خریطه» (به معنای نقشة جغرافیایی) از چگونگی ترسیم نقشة جغرافیایی در میان مسلمانان از آغاز رواج دانش جغرافیا در حوزة فرهنگ و تمدن اسلامی و انواع نقشه‌های جغرافیایی سخن رفته است. نویسندة مقالة دوم، مقبول احمد، جغرافیدان مسلمان هندی می‌باشد.

به اعتقاد نویسنده، بيش از نيم قرن مطالعه و آشنايى با جغرافياى هندى، ايرانى و يونانى، از زمان منصور تا زمان مأمون، سبب شد كه به‌طور كلى در تفكر جغرافيايى مسلمانان، انقلابى به وجود آيد و مفاهيمى نظير اينكه زمين گرد است و نه مسطح و در مركز عالم قرار دارد، براى اولين بار به‌گونه‌اى درست و منظم به ايشان عرضه گرديد. از آن به بعد آيات قرآنى و نيز احاديثى كه به خلقت جهان، جغرافيا و امثال آن ارتباط پيدا مى‌كرد، فقط بدين منظور مورد استفاده قرار مى‌گرفت كه براى آثار جغرافيايى تأييد مذهبى كسب نمايند، يا اينكه مسلمانان را به تحصيل جغرافيا و نجوم ترغيب كنند.

به باور وى، در اوايل قرن سوم، بنياد واقعى تدوين آثار جغرافيايى به زبان عربى، نهاده شد و نخستين گام مثبت را در اين زمينه، مأمون خليفه برداشت. وى موفق شد عده‌اى از دانشمندان و محققان را گرد خود جمع كند و فعالیت‌های علمى آنان را تحت حمايت خويش قرار دهد. به نظر نویسنده، اينكه علاقه‌مندى مأمون به نجوم و جغرافيا اصيل و محققانه بود يا جنبه سياسى داشت، به‌درستى معلوم نيست، ولى در عصر خلافت او به پيشرفت جغرافيا كمك‌هاى مهمى شد، از جمله: اندازه‌گيرى قوس يك نصف‌النهار، جداول نجومى معروف به الزيج الممتحن (جداول آزموده‌شده) و نقشه‌هاى جهانى به نام «الصورة المأمونية» ترسيم شد كه به نظر مسعودى، بر هر دو برترى داشته است.

در مقاله دوم كه نوشته مقبول احمد، جغرافى‌دان مسلمان هندى مى‌باشد، با عنوان «خريطه» (به معناى نقشه جغرافيايى)، از چگونگى ترسيم نقشه جغرافيايى در ميان مسلمانان از آغاز رواج دانش جغرافيا در حوزه فرهنگ و تمدن اسلامى و انواع نقشه‌هاى جغرافيايى سخن رفته است.

به باور نویسنده، از دوران باستان، نقشه‌نگارى در خاورميانه مرسوم بود، ولى با ظهور اسلام، به لحاظ مقتضيات سياسى و ادارى، دنياى رو به گسترش اسلام، توجه ويژه‌اى بدان مبذول گشت و بدين ترتيب در قرن دوم، نقشه‌اى از ديلم براى حجاج بن يوسف (متوفى 95) تهيه شد.

به نظر وى، آشنايى جهان اسلام در قرن دوم و اوايل قرن سوم با آثار نجومى و جغرافيايى يونانيان، هندیان و ايرانيان، چنين كارى را ممكن ساخت و بدين ترتيب از اين دوران تا قرن يازدهم، نقشه‌نگارى به‌صورت علمى انجام مى‌شد و چندين مرحله تكوينى را پشت سر گذاشت. به باور وى، منجمان و جغرافى‌دانان مسلمان بر اساس سنت‌هاى گوناگون خود به كشيدن نقشه‌هاى جهانى، منطقه‌اى و دريايى مى‌پرداختند تا اينكه فنون نو جايگزين روش‌هاى قديمى ايشان شد.

وى معتقد است علماى بغداد كه تحت حمايت مأمون خليفه عباسى در بيت الحكمه به كار اشتغال داشتند، نخستين نقشه عالم را تهيه كردند. شكل اصلى اين نقشه، كه «الصورة المأمونية» ناميده شده بود، در دست نيست، ولى به گفته مسعودى كه آن را ديده، نقشه عالم حاوى افلاك، ستارگان، خشكى‌ها، درياها، مناطق مسكونى و غير مسكونى، سكونت‌گاه‌هاى مردم مختلف، شهرها و... بوده است.

 

نوشتن نظر

لطفا برای ثبت نظر وارد حساب خود شده یا ثبت نام نمایید.

دانش جغرافیایی مسلمان

  • ناشر: کتاب مرجع
  • کد کتاب: 117176 - 103/4
  • موجودی: در انبار
  • 160,000ریال

برچسب ها: مقبول احمد, فرانتس تشنر, عبدالحسین آذرنگ, محمدحسن گنجی, تمدن اسلامی, جغرافیای عالم, جغرافیا, دانش جغرافیا, تاریخ اسلام, کتاب دانش جغرافیایی مسلمان