کتاب جزایر سه گانه ایرانی در خلیج فارس فروشگاه اینترنتی آی کتاب :  iketab کتاب تاریخ و جغرافیای ایران انتشارات ابرار معاصر تهران

جزایر سه گانه ایرانی در خلیج فارس

نویسنده: نقی طبرسا
ناشر: ابرار معاصر تهران
زبان کتاب: فارسی
تعداد صفحه: 1039
اندازه کتاب: وزیری سلفون - سال انتشار: 1390 - دوره چاپ: 1

 

مروری بر کتاب

پژوهشی تاریخی - حقوقی

پس از بازگشت حاکمیت ایران بر جزایر سه‌گانه ابوموسى، تنب بزرگ و تنب کوچک در خلیج فارس در 9 آذر 1350 /30 نوامبر 1971، مالکیت و حاکمیت آن ها به صورت پیوسته و مداوم در اختیار ایران بوده است. این جزایر در فاصله میان سال‌هاى 1282 تا 1350ش/ 1903 تا 1971م. از سوى بریتانیا اشغال و در اختیار امارت‌هاى شارجه و راس‌الخیمه که تحت ‏الحمایه رسمى بریتانیا بودند، قرار گرفتند. اشغال این جزایر از سوى بریتانیا با توسل به برخى قواعد و اصول حقوق بین ‏الملل، بویژه اصل حقوقى «سرزمین بى‏ صاحب و رها شده» صورت گرفت.

این در حالى بود که این جزایر پیوسته زیر حاکمیت ایران بوده و هیچ‏ گاه بى‏ صاحب و متروکه نبوده ‏اند.بازگشت حاکمیت ایران بر جزایر در قالب راهکار ویژه ‏اى انجام شد؛ به این صورت که پیامد مذاکرات 3 ‏ساله ایران با بریتانیا، انعقاد یادداشت تفاهم 1971 پیرامون جزیره ابوموسى بود و نیروهاى ایرانى با استقبال نماینده حاکم شارجه به این جزیره وارد و در مناطق از پیش تعیین شده، مستقر شدند.

در بررسی تاریخ جزایر سه گانه در عهد باستان اطلاعات و مدارک تاریخی لازم وجود ندارد، در این دوره تنها مدارک موجود کتیبه ها و آثار باستانی است که متأسفانه تاکنون مطالعات باستان شناسی دقیق و روشنی بر روی انها صورت نگرفته است.

از مقطع ظهور حکومت های مستقل ایرانی در قرن سوم هجری تا ظهور استعمارگران غربی در سده ۱۵ میلادی مدارک و مستندات تاریخی فراوانی راجع به دلایل حاکمیت ایران بر جزایر سه گانه وجود دارد. مقطع میانی سده ۱۵ تا ۲۰ نیز از جنبه های مختلف قابل بحث است؛ چرا که در این مقطع استعمارگران همواره بر ایرانی بودن جزایر تاکید دارند. اما مقطع مهم مورد بحث در این کتاب که بخش مهمی از آن را به خود اختصاص داده است از سال های پایانی قرن نوزدهم- یعنی زمانی که رقابت های دولت های غربی موجب بروز مسئله جزایر سه گانه بروز گردید تا سال ۱۹۷۱/۱۳۵۰ ه ش- می باشد.

در این مقطع از آنجایی که  این مسئله تنها میان دولت ایران و انگلستان جاری است باید به بررسی موقعیت انگلستان در منطقه و چگونگی روابط آن با ایران و کشورهای غربی پرداخت. محققان خارجی نیز در دهه های اخیر با اهداف صرفاً سیاسی و تنها با هدف نادیده گرفتن حقوق ایران در خلیج فارس به عنوان محلی که منافع اقتصادی زیادی برای غرب در خود جای داده است، به تالیف کتب و مقالاتی راجع به جزایر سه گانه اقدام نموده اند. با این وجود، موقعیت برتر ایران و همچنین نمود سکونت گاه های مهم در سواحل جنوبی در سده های باستانی خود گواه روشنی در اثبات اثبات حقوق تاریخی ایران در جزایر سه گانه است.

در پى آغاز جنگ عراق علیه ایران و تحریک مقام‌هاى عراقى، به ‏ویژه صدام حسین، کودتاى نافرجام شارجه و تمایل حکومت ابوظبى براى تسلط بر امارت‌هاى دیگر، تحولات مربوط به اشغال کویت از سوى عراق و در پى آن، جنگ متحدان علیه عراق و حضور گسترده نیروهاى بیگانه در خلیج فارس، دولت امارات عربى متحده پس از ماجراى کشتى خاطر در تاریخ 31 مرداد 1371، جنگ سیاسى و تبلیغاتى گسترده ‏اى را علیه ایران در سطح منطقه‏ اى و بین ‏المللى آغاز کرد و از آن زمان تاکنون ادعاى یادشده نه‏ تنها فروکش نکرده، بلکه در مقاطعى، مشکلات جدى در مناسبات میان ایران با کشورهاى منطقه و حتى فرامنطقه‏ اى ایجاد کرده است.

اگرچه برخى اهالى عرب‏ زبان و وابستگان آنها در همان محدوده مورد توافق یادداشت تفاهم 1971 در جزیره ابوموسى حضور دارند و تابع حکومت شارجه به شمار مى‏ روند، شرط ایران براى پذیرش یادداشت تفاهم 1971، حفظ امنیت جزیره و ماندگارى نیروهاى ایرانى مستقر در آن بوده است که در همان زمان از سوى انگلیس پذیرفته شد و به حاکم شارجه ابلاغ گردید؛ بنابراین حفظ و حراست امنیت این جزیره در سى و اندى سال گذشته به طور کامل برعهده دولت ایران بوده است و حاکمیت ایران در این جزیره اعمال شده است. افزون بر این در طول مدت یادشده، دولت ایران همواره به صورت دائم  بر دو جزیره تنب بزرگ و تنب کوچک به ‏گونه ‏اى مؤثر اعمال حاکمیت کرده است.

به هر حال دولت امارات عربى متحده، ادعاى خود را درباره مالکیت جزایر ابوموسى، تنب کوچک و تنب بزرگ ، که بخشى مهم و راهبردى از تمامیت ارضى و حاکمیت ایران در خلیج فارس تلقى مى گردد ، در سطح منطقه‏ اى و بین‏ المللى پیگیرى کرده است، به طورى که این امر در برخى دوره ‏هاى زمانى امنیت و منافع ملى ایران را در خلیج فارس، به چالش کشیده و دستگاه سیاست خارجى ایران را در آوردگاهى مهم قرار داده است. 

جزایر ابوموسى، تنب کوچک و تنب بزرگ بخشى جدایى‏ ناپذیر از حاکمیت و تمامیت ارضى ایران تلقى مى‏شود و نباید مورد خدشه قرار گیرد. استمرار پیگیرى ادعاى امارات و حمایت ضمنى و آشکار قدرت‌هاى منطقه‏ اى و فرامنطقه ‏اى از ادعاى این کشور، به ‏منزله مداخله در امور داخلى ایران تلقى مى ‏گردد و این موضوع براى سیاست خارجى ایران مهم و حیاتى به شمار مى ‏رود. مقام‌هاى دولت مرکزى امارات نیز در سال‌هاى اخیر از این قضیه به عنوان موضوعى ملى و راهبردى براى حفظ وحدت امارت‌هاى هفتگانه و ابزارى براى تداوم حاکمیت ابوظبى سود جسته‏ اند؛ به ‏ویژه آنکه ابوظبى به دلیل برخوردارى از درآمدهاى سرشار نفت و هزینه کردن آن در این جهت کوشیده است، از حمایت کشورهاى دیگر بهره‏ مند شود. 

در بررسی‌هاى نخستین درباره موضوع، مشخص شد، که آثار و نوشته ‏هاى موجود پژوهشگران ایرانى در سطح محافل دانشگاهى، چاپ کتاب و مقاله در مقایسه با آنچه با هدایت و نظارت دولت امارات، درباره موضوع تهیه و ارائه شده، اندک است. در چند سال اخیر، بیش از هزار عنوان کتاب و مقاله به سفارش دولت امارات به زبان‌هاى عربى و انگلیسى تهیه و به چاپ رسیده ‏اند که در همه آنها بر حق امارات درباره جزایر نامبرده تأکید شده و از «اعاده حاکمیت» ایران در سال 1350 و استمرار حاکمیت آن بر این جزایر در نزدیکه به چهل سال اخیر به عنوان «اشغال» و از ایران به عنوان کشور «اشغالگر» یاد شده است. 

البته در برابر چنین اقداماتى، برخى پژوهشگران و اساتید ایرانى از جمله آقایان دکتر جمشید ممتاز، دکتر داود هرمیداس باوند، دکتر محمدعلى موحد و دکتر گیو میرفندرسکى، کتاب‌ها و مقاله‏ هاى ارزشمندى منتشر نموده ‏اند که در آنها اگرچه بیشتر بر جنبه‏ هاى تاریخى و حقوقى حقانیت ایران در این جزایر اشاره شده، به موضوع حاکمیت ایران و تحولات سال‌هاى اخیر، کمتر پرداخته ‏اند و گاه تنها اشاره ‏اى کرده ‏اند. 

نگارنده درصدد است با استفاده از اسناد و مدارک معتبر حقوقى و سیاسى به دو پرسش زیر پاسخ دهد: 

1. با توجه به مصادیق و مؤلفه‏ هاى حاکمیت، دلایل سیاسى و مستندهاى حقوقى ایران براى حاکمیت بر جزایر ابوموسى، تنب کوچک و تنب بزرگ چیست؟ 
2. مستندهاى ادعاى امارات کدام ‏اند؟

فهرست

فصل اول: مبانى نظرى حاکمیت

1. مفاهیم و چهارچوب
منشأ پیدایش حاکمیت و تحول تاریخى آن
مهمترین نظریه‏هاى حاکمیت 
نظریه حاکمیت مطلق 
نظریه حاکمیت مردم 
نظریه حاکمیت ملت
نظریه حاکمیت ملى 
ویژگی‌ها و محدودیت‌هاى حاکمیت
ویژگی‌هاى حاکمیت از نظر حقوقى 
موارد نقض یا محدود کننده حاکمیت

2. مفهوم حاکمیت
تحولات حاکمیت در عصر نوین 
آیا حاکمیت تقسیم‏پذیر است؟ 

3. مؤلفه‏هاى حاکمیت 
مؤلفه‏هاى حاکمیت اقتصادى
مؤلفه‏هاى حاکمیت امنیتى و نظامى 
مؤلفه‏هاى حاکمیت سیاسى

4. اعمال حاکمیت دولت و نقش آن در حقوق بین‌الملل
اعمال حاکمیت دولت و جایگاه آن در طرح ادعاى ارضى 
اشکال حقوقى تغییرات ارضى در حقوق بین‏الملل 
اشغال و تصرف
شرایط اشغال
تسلیم و واگذارى
تسخیر
شورش
اصل مرور زمان
تفاوت مرور زمان و متروک گذاشتن
تقدم در اشغال
اعتراض و نقش آن در پذیرش یک ادعاى ارضى
تداوم حق مالکیت، تاریخ اختلاف و مقوله‏هاى ویژه دلیل مالکیت در اختلاف‌هاى سرزمینى

5. وضعیت کلى حاکمیت در ایران از دوران باستان تا عصر قاجار
جمع‏بندى

فصل دوم: خلیج فارس و جزایر سه‏گانه در گذر زمان

1. خلیج فارس از دوران باستان تا پایان سلطه پرتغال و هلند 
2. خلیج فارس در دوران سلطه بریتانیا 
2ـ1. دوره اول: رویکرد بازرگانى و تجارت 
2ـ2. دوره دوم: رویکرد سیاسى 
2ـ3. دوره سوم: رویکرد امنیتى 
2ـ4. دوره چهارم: ترکیبى از رویکردهاى تجارى، سیاسى و امنیتى 
3. خروج انگلیس از شرق سوئز و خلیج فارس 
جمع‏بندى 

فصل سوم: موقعیت جغرافیایى و وضعیت جزایر ابوموسى، تنب بزرگ و تنب کوچک

1. جزیره ابوموسى 
1ـ1. آب و هوا 
1ـ2. عمق و موقعیت دریانوردى
1ـ3. نام جزیره  
1ـ4. جمعیت
1ـ5. امکانات و وضعیت موجود
1ـ6. نفت 
1ـ7. تأسیسات زیربنایى ابوموسى 
آب و برق
اسکله و موج‏شکن
فرودگاه
صید و صیادى
دیگر سازمانها و مؤسسات دولتى ابوموسى
2. جزیره تنب بزرگ  
3. جزیره تنب کوچک
و...

نوشتن نظر

لطفا برای ثبت نظر وارد حساب خود شده یا ثبت نام نمایید.

جزایر سه گانه ایرانی در خلیج فارس

  • 650,000ریال

برچسب ها: نقی طبرسا, سیاست جهانی, جغرافیای ایران, خلیج فارس, علوم سیاسی, جغرافیای سیاسی, ابوموسی, تنب بزرگ, تنب کوچک, تاریخ سیاسی ایران, حقوق بین الملل, کتاب جزایر سه گانه ایرانی در خلیج فارس