کتاب با چراغ و آینه ؛ در جستجوی ریشه‌های تحول شعر معاصر ایران فروشگاه اینترنتی آی کتاب :  iketab کتاب شعر انتشارات سخن

با چراغ و آینه

نویسنده: محمدرضا شفیعی کدکنی
ناشر: سخن
زبان کتاب: فارسی
تعداد صفحه: 761
اندازه کتاب: وزیری سلفون - سال انتشار: 1390 - دوره چاپ: 2

 

مروری بر کتاب

در جستجوی ریشه‌های تحول شعر معاصر ایران

جمله درخشانی که در سراسر این کتاب گسترده می‌شود و بخش عظیمی از فصول آن را زیر چتر معنوی خویش می‌گیرد، این است که تمام تحولات شعر مدرن فارسی در قرن اخیر، تابعی است از متغیر ترجمه ادبیات و شعر اروپایی در قلمرو زبان پارسی. بدین گونه می‌بینیم که تمام بدعت‌ها و بدایعی‌ که شاعران مدرن ایران، در این صد ساله، به وجود آورده‌اند نتیجه پیوند فرخنده‌ای است که فرهنگ ایرانی با ادب و فرهنگ مغرب زمین برقرار کرده است...

تحول در زبان شعر و تصاویر و موسیقی شعر و دگرگونی رمز‌های آن و نیز تحول در شیوه نگاه شاعران متجدد ایرانی نسبت به زندگی و جامعه و طبیعت و تاریخ، همه و همه نتیجه این پیوند است. در این کتاب فصل به فصل ما با ریشه‌های این تحول آشنا می‌شویم و می‌بینیم که چگونه در آغاز این قرن، ایرج، بهار و پروین از شعر‌های امثال لافون تن فرانسوی و کریلف روسی الهام می‌پزیرند و در نسل بعد، نیما یوشیج با تاثیر‌پذیری از رمانتیک‌های اروپایی و رمز‌گرایان ایشان، عامل تحولی بنیادی در صورت، ساخت و فضای شعر ایران شود.

موضوع کتاب «با چراغ و آینه» شعر و ادب فارسی در دوره‌های قاجار (بیداری، ‌مشروطه) و پهلوی است. البته اشاره‌های پراکنده‌ای به شعر و ادب در دوره انقلاب و جمهوری اسلامی هم در این کتاب دیده می‌شود. مؤلف در بخش اول‌، شماری از موضوع‌های پراهمیت در قلمرو اجتماع‌، سیاست و فرهنگ ایران در دوره نخست و بخشی از دوره دوم را با توجه به بازتاب آن‌ها در شعر و ادب این دوره‌ها‌، و در بخش دوم،‌ آرا و آثار ادبی و فرهنگی پنج تن از تجددخواهان دوره قاجار را شناسانده و تحلیل کرده است. بخش‌های سوم و چهارم کتاب‌، شناسایی و تحلیل نمونه‌هایی از ترجمه شعر فرنگی یا بیگانه به فارسی‌ و تأثیر آن‌ها بر شعر شاعران اواخر دوره قاجار تا نیمه دوره پهلوی و چندین موضوع مرتبط با آن است. بخش پنجم عبارت است از تحلیل اجمالی آثار 29 تن از شاعران ایران از مشروطه تا دهه 1340؛ یعنی از ادیب پیشاوری تا فروغ فرخزاد. چند مقاله هم درباره جوانبی از شعر معاصر ایران در ضمیمه کتاب آمده است.

«با چراغ و آینه» حاصل نیم سده تحقیق و تدقیق مردی است جوینده و استاد در بخشی از قلمرو وسیع شعر فارسی. باید همه این کتاب را با دقت و شکیبایی خواند و از آن بهره‌های لازم را برد. وجود برخی اختلاف نظرها/سلیقه‌ها/روش‌ها با مؤلف‌، خدشه‌ای در این نکته وارد نمی‌کند.

این تألیف را می‌توان مجموعه‌ای دانست از رساله‌ها و مقاله‌های چاپ‌شده یا نشده استاد شفیعی کدکنی در موضوع مورد بحث که در دهه‌های 1340 تا 1380 تألیف یا تکمیل شده است. شبهه «کتاب‌سازی» درباره این کتاب‌، به هیچ وجه‌، صحیح نیست. از قضا،‌ انتقادی که می‌توان به مؤلف داشت،‌ این است که چرا دیگر نوشته‌ها و یادداشت‌های پراکنده خود را در این زمینه در این تألیف نیاورده و مجموعه حاضر را به کامل‌ترین شکل ممکن در دسترس قرار نداده است.

به نظر می‌آید که قسمت‌های درخور توجهی از بخش نخست کتاب‌، از جمله ابتکاری‌ترین قسمت‌های کتاب باشد. استنباط‌های پراهمیت در این بخش اندک نیست؛‌ بسیار است. بخش سوم،‌ و بیش از آن‌، بخش چهارم هم در زمره ابتکارهای مؤلف است. نکته‌یابی‌های وی در بخش اخیر از همه پژوهشگران ساخته نیست.

البته‌ تألیف بخش سوم نیز آسان نبوده است. اما تألیف این بخش‌، که مرور پژوهشی ترجمه شعر فرنگی یا بیگانه به فارسی و گاه‌، استحضار ذهنی از تأثیر آن در شعر معاصر ماست‌، شاید از برخی محققان خبره در این کار هم برمی‌آمد. در مقابل‌، آن‌چه شفیعی کدکنی در بخش نخست انجام داده (یعنی شناسایی ورود اندیشه‌های جدید به قلمرو باورها و گرایش‌های سنتی‌، و در نتیجه‌، تضاد آن‌ها با همدیگر و تضارب طبیعی‌شان‌، و بازتاب‌های «پیدا و پنهان» آن در تاریخ فرهنگ و عقیده و ادب دوره قاجار) کاری نیست که از فکر و کلک هر ادیب و پژوهشگر و منتقدی برآید. تحسین‌ها دارد.

نوشتن نظر

لطفا برای ثبت نظر وارد حساب خود شده یا ثبت نام نمایید.

با چراغ و آینه ؛ در جستجوی ریشه‌های تحول شعر معاصر ایران

  • ناشر: سخن
  • کد کتاب: 83865 - 26/3
  • موجودی: در انبار
  • 650,000ریال
  • 595,000ریال

برچسب ها: محمدرضا شفیعی کدکنی, نقد شعر, تاریخ ادبیات ایران, شعر فارسی, تاریخ فرهنگی ایران, کتاب با چراغ و آینه ؛ در جستجوی ریشه‌های تحول شعر معاصر ایران