ایران و یونان در بستر باستان

ایران و یونان در بستر باستان

نویسنده: محمد علی اسلامی ندوشن
ناشر: شرکت سهامی انتشار
زبان کتاب: فارسی
تعداد صفحه: 328
اندازه کتاب: رقعی - سال انتشار: 1378 - دوره چاپ: 1

 

مروری بر کتاب  

...ما در ایلیاد و شاهنامه دو خط موازی می‌بینیم که امروزه ناگزیر باید به هم برسند :ایلیاد راه می‌برد به علم و فن و منطق مادی که لازمه ادامه زندگی در دنیای جدیدی است(آن گونه که امروز غرب بدان رسیده) .شاهنامه راه می‌برد به نوعی معنویت و اعتلاجویی که اگر از بشر گرفته شود، زندگی، هر چند با رونق و رفاه(آن گونه که در غرب هست)، میان تهی می‌نماید .یک خط میانه، یک خط تلفیق و اعدال وجود دارد که اگر بشود به آن دست یافت، احتمال آن هست که دنیای روشن‌تری در پیش باشد...

دو بازتابگاه که می توانیم در آنها روحیه ایرانی و یونانی را به مقایسه بگذاریم ، یکی حماسه یونانی ایلیاد و دیگری حماسه شاهنامه ایرانی است. یا در کنار هم نهادن دو انسان ایلیاد و شاهنامه می توان دریافت که دنیای شاهنامه بازتر ، پر آفتاب تر و انسانی تر است. دران نه از جدال بر سر یک دخترک کنیز و تقسیم غنایی جنگی حرفی در میان است و نه از کشانیدن نعش مقتول جنگی به دنبال ارابه.

اثر حاضر که در سه بخش اصلی فراهم آمده حاوی مباحث و مطالبی است درباره تاریخ ایران در عصر هخامنشی و تقابل آن با تمدن یونان . بخش نخست از دو مبحث تشکیل شده که طی آن، نخست به موقعیت جغرافیایی سرزمین ایران و پیشینه قوم آریایی اشاره شده، سپس از تاریخ و تمدن هخامنشی به ویژه دوران کوروش و داریوش و اقدامات آنها سخن به میان آمده است .در مبحث دوم، تاریخچه روابط ایران و یونان در دوره هخامنشی، به ویژه جنگ‌های این دو قدرت باستانی، بررسی شده است .

در دنیای‌ باستان‌ مهم‌ترین‌ واقعه‌، ورود ایران‌ به‌ صحنهٔ‌ جهانی‌ بود که‌ با تشکیل‌ شاهنشاهی‌ هخامنشی‌ به‌ دست‌ کورش‌ روی‌ نمود. با ایجاد این‌ حکومت‌ همهٔ‌ قدرت‌های‌ فرسوده‌ چون‌ بابل‌ و آشور و لیدیّه‌ و سپس‌ مصر، فرو افتادند. در غرب‌ تنها یونان‌ بود که‌ به‌ علّت‌ داشتن‌ گروه‌های‌ مهاجرنشین‌ در آسیای‌ صغیر - که‌ ساحل‌ شرقی‌ مدیترانه‌ بود - خود را داعیه‌دار می‌دانست‌. شبه‌ جزیرهٔ‌ یونان‌ با همهٔ‌ کمی‌ وسعت‌ و جمعیّت‌، یکی‌ از درخشان‌ترین‌ تمدّن‌های‌ جهان‌ آن‌ روز را پدید آورده‌ بود. ایران‌ هخامنشی‌ با این‌ سرزمین‌ رودرو قرار گرفت‌ که‌ سرانجام‌ به‌ جنگ‌ ایران‌ و یونان‌ در زمان‌ داریوش‌ و خشایارشا منجر گردید، و ایران‌ در این‌ جنگ‌ ناکام‌ ماند، بی‌ آنکه‌ به‌ موقعیّت‌ سیاسی‌ او به‌ عنوان‌ نخستین‌ امپراطوری‌ جهانی‌، لطمه‌ وارد آید.

کتاب‌ «ایران‌ و یونان‌ در بستر باستان‌» به‌ این‌ موضوع‌ می‌پردازد، و دو تمدّن‌ را که‌ یکی‌ نمایندهٔ‌ شرق‌ و دیگری‌ نمایندهٔ‌ غرب‌ است‌ در کنار هم‌ می‌نهد. باتوجّه‌ به‌ تاریخ‌ جهان‌ باستان‌، چنین‌ می‌نماید که‌ ما با دو شگفتی‌ روبرو هستیم‌: یکی‌ ظهور شاهنشاهی‌ هخامنشی‌ با آن‌ عرض‌ و طول‌ و نظم‌ و سازمان‌ و قدرت‌، و دیگری‌ ظهور تمدّن‌ یونان‌ با آن‌ کیفیّت‌ و آن‌ تعداد اندیشه‌ور و هنرمند و سخندان‌. نوع‌ دموکراسی‌ یونان‌ هم‌ جای‌ خود دارد که‌ در سراسر جهان‌ تأثیرگذار شده‌ است‌.

به‌ سبب‌ رقابتی‌ که‌ در دنیای‌ باستان‌ میان‌ ایران‌ و یونان‌ پیدا شده‌ بود، قلمزنان‌ یونانی‌ با ایران‌ میانهٔ‌ خوشی‌ نداشته‌اند؛ بااین‌ حال‌، گواهی‌های‌ آنان‌، چه‌ مورّخ‌، مانند هرودوت‌ و گزنفون‌، چه‌ فیلسوف‌، مانند افلاطون‌، و چه‌ شاعر، مانند ایسخیلوس‌، حاوی‌ نکات‌ تحسین‌آمیزی‌ دربارهٔ‌ ایران‌ هخامنشی‌ است‌. این‌ معنی‌دار است‌ که‌ کتاب‌ نه‌ گانهٔ‌ هرودوت‌، نخستین‌ مورّخ‌ جهان‌، با نام‌ ایران‌ آغاز می‌شود و با نام‌ ایران‌ خاتمه‌ می‌یابد.

نمایشنامهٔ‌ «ایرانیان‌» ایسخیلوس‌، نخستین‌ تراژدی‌ پرداز یونان‌، «شکُوه‌ در شکست‌» را می‌سراید؛ یعنی‌ می‌گوید که‌ در جنگ‌ ایران‌ و یونان‌، گرچه‌ ایرانیان‌ ناکام‌ برگشتند، ولی‌ کلّ ماجرا نشان‌ می‌دهد که‌ بُرد یونان‌ بیشتر ناشی‌ از اتّفاق‌ بوده‌ است‌،تاازکم‌ توانی‌ ایرانی‌. هر دو کشور ایران‌ و یونان‌ شایستهٔ‌ مطالعهٔ‌ عمیق‌، بیطرفانه‌ و نو اندیشانه‌ هستند، زیرا دو چهره‌ از سیْر تاریخ‌ بشریّت‌ را می‌نمایانند. هنوز این‌ سؤال‌ آنقدرها جواب‌ روشن‌ نیافته‌ است‌ که‌ اگر زندگی‌ بشر به‌ سبک‌ هخامنشی‌ ادامه‌ یافته‌ بود بهتر بود، یا به‌ سبک‌ یونان‌.
در پایان‌ کتاب‌، مقایسه‌ای‌ میان‌ ایلیاد هومر و شاهنامهٔ‌ فردوسی‌ صورت‌ گرفته‌ است‌ که‌ یکی‌ مبیّن‌ روحیّهٔ‌ و تمدّن‌ یونانی‌ و دیگری‌ مبیّن‌ روحیّه‌ و تمدّن‌ ایرانی‌ است‌.

ترجمهٔ‌ تراژدی‌ ایسخیلوس‌، شاعر یونانی‌، به‌ نام‌ «ایرانیان‌» نیز با کتاب‌ همراه‌ است‌.
رابطهٔ‌ ایران‌ و یونان‌ از این‌ جهت‌ اهمیّت‌ دارد که‌ نخستین‌ بار شرق‌ و غرب‌ را در ارتباط‌ می‌نهد، و می‌توان‌ گفت‌ که‌ از آنجا مرز آسیا و اروپا رسمیّت‌ به‌ خود می‌گیرد و بعدها نیز در جنگ‌های‌ پارتی‌ و ساسانی‌ با روم‌،ارتباط‌ دو دنیای‌ شرق‌ و غرب‌، ادامه‌ می‌یابد.

فهرست

بخش‌ نخست‌: 
ایران‌، لوک‌ پیر
ایران‌ و یونان‌ 
بخش‌ دوم‌ 
تراژدی‌ ایرانیان‌ 
نمایشنامهٔ‌ ایرانیان‌ 
توضیحات‌ 
بخش‌ سوم‌: 
ایرانیان‌ و یونانیان‌ به‌ گواهی‌ شاهنامه‌ و ایلیاد 
درآمد 
سرایندهٔ‌ کاخهای‌ ویران‌ 
جنگ‌ تروا و جنگ‌های‌ ایران‌ و توران‌ 
جهان‌ بینی‌ دو حماسه‌ 
موارد مشابه‌ در ایلیاد و شاهنامه‌ 
دو صحنهٔ‌ وداع‌ آندرماک‌ و فرنگیس‌ 
کیخسرو و اگاممنون‌ 
آیا ایلیاد یک‌ کتاب‌ انسانی‌ است‌؟ 
آیا شاهنامه‌ یک‌ کتاب‌ واقع‌ بین‌ است‌؟ 
یونانیان‌ در عصر شکوفایی‌

نوشتن نظر

لطفا برای ثبت نظر وارد حساب خود شده یا ثبت نام نمایید.

ایران و یونان در بستر باستان

  • 67,500ریال

برچسب ها: محمد علی اسلامی ندوشن, ایران و یونان, تاریخ ایران باستان, یونان, تاریخ یونان, تاریخ تمدن, کتاب ایران و یونان در بستر باستان