کتاب الغارات ؛ دو جلدی فروشگاه اینترنتی آی کتاب :  iketab کتاب اسلام انتشارات انجمن آثار ملی

الغارات

نویسنده: ابن هلال ثقفی 
مقدمه و حواشی : میرجلال الدین حسینی ارموی

ناشر: انجمن آثار ملی
زبان کتاب: عربی - فارسی
تعداد صفحه: 1131
اندازه کتاب: وزیری گالینگور - سال انتشار: 1355 - دوره چاپ: 1

کمیاب - کیفیت : درحد نو

 

مروری بر کتاب

کتاب الغارات از کهن‏ ترین آثار تاریخى شیعه درباره شیوه و آداب کشوردارى على (ع) پس از جنگ نهروان تا شهادت آن حضرت. مؤلف این اثر ابو اسحق ابراهیم بن محمد ثقفى متولد حدود 200 ق. در کوفه و متوفى 283 ق. در اصفهان. از آنجا که تألیف این کتاب در قرن سوم هجرى صورت گرفته است از مصادر و مأخذ اصلى تاریخ شیعه محسوب می‏شود. چون سرزمین ایران در قلمرو حکومتى على (ع) قرار داشت و به مناسبت‏هایى از روابط متقابل على (ع) و ایرانیان ساکن عراق اخبارى در این کتاب نقل شده است.این اثر مى‏ تواند از مأخذ مهم مربوط به تاریخ ایران که پیوند ناگسستنى با شیعه دارد به شمار رود. بنابراین شایسته است ارزش و میزان اعتبار محتویات کتاب به دقت شناخته شود و مورد بررسى قرار گیرد.

در آیه 38 از سوره محمد(ص) می‌خوانیم: «‌ای مسلمانان! اگر به نعمت اسلام ارج ننهید و از آن روی‌گردان شوید، خداوند، این مأموریت (پاسداری از اسلام) را به گروهی دیگر می‌سپارد؛ آنان که همانند شما نخواهند بود». اکثر مفسران شیعه و اهل سنت، در ذیل این آیه نقل کرده‌اند که پس از نزول این آیه، جمعی از اصحاب از پیامبر(ص) پرسیدند: «این جمعیتی که خداوند در آیه به آن ها اشاره می کند، چه کسانی هستند؟».
پیامبر(ص) به سلمان، که در نزدیکش بود، نگاه کرد و دست به زانو (یا شانه) او زد و فرمود: «منظور خداوند، این مرد و قوم اوست. سوگند به آن که جانم در اختیار اوست، اگر ایمان به ستاره ثریا بسته باشد، گروهی از مردان فارس، آن را به چنگ می آورند». ...

هدف مؤلّف در این تألیف، آن بوده تا غارت‌هایی را که بعد از جنگ نهروان به قلمرو امیرالمؤمنین علی(ع) و سرزمین‌های تحت تصرّف او از طرف معاویه شده است یاد کند. این نوع تألیف در آن زمان، میان سیره‌نویسان و مورخان متداول بوده حتّی جماعتی مانند کلبی، أبو مخنف، مداینی و نصر بن مزاحم که همه از مشایخ مؤلّف هستند نیز هر یک کتابی در این موضوع به همین نام گرد آورده‌اند.
چون هدف مؤلف در این تألیف آن بوده تا غارتهای معاویه را که بعد از جنگ نهروان به قلمرو امیرالمؤمنین علی(ع) و سرزمین‌های تحت تصرف او را یاد کند آن را الغارات نامیده است.

با این حال، به دلیل آگاهی‌های فراوان مؤلف، مطالب ارزشمندی خارج از عنوان اصلی غارات بر این کتاب افزوده شده است. چنانکه مؤلف مختصری از زندگانی امیرالمؤمنین(ع) و روش اداری، مالی، سیاسی، اخلاقی و خطبه‌های آن حضرت، کارگزارانی چون قیس بن سعد، محمد بن ابی بکر، مالک اشتر، رویدادهای آنان در مصر را گزارش کرده است.
این کتاب از قدیم مورد استفاده عالمان و مورخان شیعه و سنی بوده است. احمد بن خالد برقی در المحاسن، محمد بن حسن صفار در بصائر الدرجات، کلینی در کافی، صدوق در من لا یحضر، مفید در امالی، طوسی در التهذیب، سید مرتضی در الشافی، علی بن ابراهیم قمی در تفسیر قمی، ابن قولویه در کامل الزیارات، ابن شهرآشوب در المناقب، طبرسی در اعلام الوری، سید علی بن طاووس در الیقین و اقبال الاعمال، سید عبدالکریم بن طاووس در فرحة الغری، عمادالدین طبری در بشارة المصطفی، قطب راوندی در الخرائج و الجرائح، حر عاملی در اثبات الهداة و وسائل الشیعة، محدث نوری در مستدرک الوسائل و محدث قمی هم در سفینة البحار به طور گسترده از نوشته‌ها و روایات وی استفاده کرده‌اند. علامه مجلسی هم مطالب این کتاب را در بحارالانوار آورده و ابن ابی الحدید بسیاری از گزارش‌های این کتاب را در شرح نهج البلاغه خود آورده است.

کتاب حاضر از نظر تالیف و نگارش و عناوین و اسلوب، بسیار خوب تنظیم شده و از نظر محتوا هم بسیار متقن است. در این کتاب از ائمه شیعه و راویان امامیه بسیار کم استفاده شده اما از راویان مشهور اهل سنت مانند رجال صحاح سته و مسانید معروف نقل می‌شود.

فهرست کتاب‌های ابواسحاق را عباس بن السری، محمدبن زید الرطاب و احمدبن علویه اصفهانی مشهور به ابن اسود کاتب روایت کرده‌اند. شیخ صدوق کتاب‌های ابواسحاق را از پدرش و او از عبدالله بن حسن مودب و او نیز از احمدبن علویه اصفهانی روایت کرده است. اما از چگونگی و کیفیت روایت کتاب‌هایی از جمله الغارات با وجود آنکه جمعی از بزرگان چون ابن ابی الحدید و حسن بن سلیمان حلی شاگرد شهید اول بدون واسطه از آن روایت کردهاند؛ خبری در دست نیست.

 

نوشتن نظر

لطفا برای ثبت نظر وارد حساب خود شده یا ثبت نام نمایید.

الغارات ؛ دو جلدی

  • 2,900,000ریال

برچسب ها: ابن هلال ثقفی, میرجلال الدین حسینی ارموی, جامعه شناسی اسلام, حکومت اسلامی, شیعه, امام علی(ع), تاریخ اسلام, اسلام, کتاب های نایاب, کتاب الغارات