كاربران محترم و فرهيخته آی كتاب با توجه به عدم برگزاری نمايشگاه بين المللي كتاب به دليل شيوع بيماری كوويد 19 كد 139902 با تخفيف پنج درصد ( اضافي بر تخفيفات اعمال شده در سايت ) تا پايان خرداد ماه جاری تقديم مي گردد.
اسناد تاریخ خاندان غفاری ؛ دو جلدی

اسناد تاریخ خاندان غفاری

نویسنده: کریم اصفهانیان - بهرام غفاری - علی اصغر عمران
ناشر: بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار
زبان کتاب: فارسی
تعداد صفحه: 897
اندازه کتاب: وزیری سلفون - سال انتشار: 1385 - دوره چاپ: 1


مروری بر کتاب

مصور

آن چه باعث اهميت کتاب مى‌شود، اين است كه اين اسناد، داراى اهميت تاريخى بوده و مى‌تواند براى پژوهش‌گران عصر قاجار سودمند باشد.چند تن از رجال خاندان غفاری کاشانی از روزگار پادشاهی ناصرالدین شاه تا خاتمه دوران سلسله قاجار در دربار و دولت صاحب مناصب و منشا اقدامات مختلف بوده اند.بهترین نمودش مجموعه پنج جلدی اسناد فرخ خان امین الدوله است که سال ها پیش در سلسله انتشارات دانشگاه منتشر شده است . آن ها را حسنعلی خان معاون الدوله نوه در اختیار دانشگاه قرار داد و نیت او سرانجام گرفت.

در این مجموعه، چهار صد و بیست و نه سند درج شده که اکثر آن‌ها درباره اشخاص و رویدادهای دوران محمدشاه و ناصرالدین شاه قاجار بوده و بسیاری از اسناد نیز دستخط سلاطین یاد شده است.اگر چه این اسناد در خاندان غفاری نگهداری می‌شوند؛ اما این بدان معنی نیست که اسناد درباره اعضای خاندان مذکور یا اسناد خانوادگی باشد، بلکه چون فرخ خان امین الدوله در مصدر بسیاری از امور به ویژه در ارتباط با معاهده پاریس و حکومت ایالات مختلف بوده، بسیاری از این اسناد، گوشه‌هایی از تاریخ دوره قاجار را دربردارند.

افراد دیگر این خاندان که اسناد آن‌ها در این مجموعه فراهم آمده، عبارت‌اند از: میرزاهاشم خان امین خلوت (امین الدوله بعدی) میرزاابراهیم خان معاون الدوله میرزامحمدخان اقبال الدوله میرزامهدی خان وزیر همایون و غلامحسین خان امین خلوت.اسنادی که در کتاب چاپ شده، بسیار خواندنی و جالب بوده و از تنوع مطلب برخوردار است و اوضاع سیاسی، اجتماعی و اقتصادی آن دوره را نشان می‌دهد.عکس‌هایی از اعضای خاندان غفاری در ابتدا و انتهای کتاب به چاپ رسیده است.

جلد اول، ابتدا به معرفى خاندان غفارى كاشانى پرداخته است. اين خاندان؛ از جمله خاندان‌هايى بودند كه چندين نفر از آن‌ها جزء رجال معتبر، مؤثر و صاحب نام در دوران قاجار به شمار مى‌رفتند. حتى چند تن از آنان، در دربار ناصرالدين شاه، نخست متصدى امور خلوت، انشاء، رياست و تفنگ‌دارى بوده و بعدها به مقامات مهم مملكتى رسيدند.

برجسته‌ترين فرد اين خاندان، فرخ خان امين‌الدوله (1230- 1288ق) بود كه به دربار فتحعلى شاه قاجار راه يافته و سوابقى چون حكمرانى طبرستان، گيلان و كاشان، سفارت اروپا براى رفع اختلاف انگليس و ايران بر سر هرات، امضاى معاهده پاريس از طرف ناصرالدين شاه، حكومت كاشان، اصفهان و فارس و رياست گمرك‌خانه‌ها و وزارت دربار در كارنامه اوست.

اين جلد، در هشت بخش زير ارائه گرديده است:

  1. اسناد دوره سلطنت محمدشاه شامل:
    - نامه‌هايى از محمّد ميرزا به منوچهر خان معتمدالدوله، حاجى ميرزا آقاسى به فرخ خان و ميرزا آقا از اصفهان.
    - فرمان‌هاى محمد شاه به ميرزا آقا، منوچهر خان معتمدالدوله و دستور حاجى ميرزا آقاسى صدراعظم محمّد شاه درباره يكى از قنات كاشان و تعمير بندعبّاسى.
    - عريضه‌هايى از: فرخ خان به حاج ميرزا آقاسى، شاهرخ ميرزا از سرداران افغان، شاه‌پسند بلوچ و محمد صالح كردبچه به محمد شاه قاجار.
  2. اسناد و مدارك دوره سلطنت ناصرالدين شاه كه شامل تعداى قبض رسيد، وجه به دست‌خط ناصرالدين شاه، فرمان‌هاى او به فرخ خان امين الملك پيرامون امور مملكتى؛ از جمله: تأكيد در منعقد كردن قرارداد با انگلستان و جلوگيرى از جنگ با آن‌ها، موافقت با تخليه هرات و... مى‌شود.اين اسناد تاريخ‌دار بوده و بدين جهت از داراى ارزش تاريخى ويژه‌اى مى‌باشند.
  3. دست‌خطهاى ناصرالدين شاه قاجار به فرخ‌خان امين‌الدوله پيرامون مسائلى از قبيل دستور پختن پنجاه خروار نان از غلّه‌هاى شاهى و توزيع بين فقراى زنجان، نگرانى شاه از سياست جديد انگلستان با تغيير سفير، درباره ميرزا كمال پيشكار كاشان و...
  4. عريضه‌هاى رجال و اشخاص مختلف به ناصر‌الدين شاه قاجار از جمله اردشير ميرزا حاكم آذربايجان راجع به استقبال از فرخ خان امين‌الملك در موقع مراجعت از مأموريت اروپا، اسدالله پسر صنيع‌الملك در مورد افزايش مواجب، مخبرالدوله راجع به منافع تلگراف و....اين عريضه‌ها در پاره‌اى از موارد پاسخ داده شده و همه آن‌ها بدون تاريخ مى‌باشند.
  5. نامه‌هاى اشخاصى از قبيل آقاخان نورى، رالينسن سفير انگليس، لوى پلى شارژ دافر انگليسى و... به فرخ‌خان امين‌الدوله و نامه‌هاى فرخ‌خان به اشخاص مختلف از جمله برادرش ميرزا هاشم‌خان امين خلوت.
  6. نامه‌هايى از رجال و اشخاص مختلف؛ از جمله ميرزا محمد خان اقبال‌الدوله به محمدحسين خان، ميرزا عباخان معاون‌الملك، ميرزا محمدخان غفارى و...اين اسناد نيز بدون درج تاريخ مى‌باشند.
  7. نامه‌هاى ميرزا علينقى حكيم‌الممالك كه بيشتر آن‌ها را خطاب به پدرش نوشته است.
  8. اسناد دوره بعد از ناصرالدين شاه در مواردى، همچون قرارداد ميان صنيع‌الدوله وزير خزانه و رابينو رئيس كل بانك شاهنشاهى ايران، نمونه گواهينامه تحصيلى دارالفنون در دوره مظفرالدين شاه قاجار، فرمان محمدعلى شاه قاجار به وزير دربار و...

در مجموعه اين اسناد، از حوادث و مسائلى، چون مذاكرات فرخ‌خان با وزير مختار انگليس راجع به بحرين، تحريك انگليسى‌ها در مسقط، تغيير سفير و سياست جديد انگيس، استخدام افسران انگليسى، پذيرايى از حاكم ايرانى هرات، سرحدات عثمانى، مسائل هرات و جدايى از ايران، فعاليت انگيسى‌ها در سيستان، اعزام قشون به ايالات مختلف و سرحدات، فعاليت بابى‌ها، اوضاع ايالات و شهرهاى مختلف، جنگ با تركمن‌ها در سرحدات شمال شرقى، مدارس مظفريه و بسيارى مكاتبات ديگر در باب وجوهات، داد و ستدها، توصيه‌ها، امور جارى دولتى، شخصى و خانوادگى سخن گفته شده كه در نوع خود، تصويرى از فرهنگ زندگى روزمره درباريان و ديوانيان به دست مى‌دهند.

دوم، بعد از معرفى خاندان غفارى و اشاره به برخى از شخصيت‌هاى مهم آن، اسناد به جامانده از دوران قاجار نزد اين خاندان را در پنج بخش زير ارائه كرده است:

اول و دوم، شامل دست‌خطهاى محمدشاه و ناصرالدين شاه براى اين خاندان مى‌باشد. البته دست‌خطهاى ناصرالدين شاه در قالب يادداشت، حكم و دستور، نسبت به محمدشاه بيشتر است؛ به طورى كه از محمدشاه سه دست‌خط و از ناصرالدين شاه نود و هفت دست‌خط در اين مجموعه گنجانده شده است.در بيشتر اين اسناد كه بخشى از آن‌ها تاريخ‌دار و بخشى بى‌تاريخ‌اند، دست‌خطهاى ناصرالدين شاه بركنار آن‌ها مشاهده مى‌شود.سوم، دست‌خطهاى بى‌تاريخ و مستقل ناصرالدين شاه پيرامون امور مختلفى، همچون گمرك و مواجب حرم‌خانه، دزدان اموال مسروقه تجار كاشان، جلب رضايت گلپايگانيه و... مى‌باشد.چهارم، به نامه‌هاى رجال با دستور شاه بركنار آن‌ها، اختصاص داشته و در پنجم سه عريضه از زنان يا كنيزان شاه در مورد همراه داشتن محرم در سواركارى، سفارش براى ديگران و تقاضاى بيشتر شدن مواجب، آورده شده است.

موضوعات اين اسناد بيشتر پيرامون دستور پرداخت انعام، خريد لباس فرنگى براى زنان، مراسم و زمان ورود و خروج شاه به حرم، پرداخت مواجب، هزينه‌هاى گمركى، تفويض حكومت نواحى مختلف، سفر شاه به خارج، دستور احضار تفنگداران، و عريضه‌هايى از اشخاص مختلف مى‌باشد.

نوشتن نظر

لطفا برای ثبت نظر وارد حساب خود شده یا ثبت نام نمایید.

اسناد تاریخ خاندان غفاری ؛ دو جلدی

  • 0ریال

برچسب ها: کریم اصفهانیان, بهرام غفاریی, علی اصغر عمران, تاریخ اجتماعی ایران, خاندان غفاری, تاریخ قاجار, قاجاریه, اسناد تاریخی, کتاب اسناد تاریخ خاندان غفاری ؛ دو جلدی